Dlaczego sezonowość w Szkocji ma znaczenie?
Szkocja leży na tej samej szerokości geograficznej co południowa Skandynawia, ale jej klimat łagodzi Atlantyk i ciepłe wody Prądu Północnoatlantyckiego. Zimy są więc w większości kraju łagodniejsze, niż sugeruje mapa, a lata – chłodne. Według norm Met Office z lat 1991–2020 średnie maksimum w Edynburgu waha się od około 7°C w styczniu do około 19°C w lipcu.
Znacznie większe różnice niż temperatura tworzą jednak opady, wiatr i światło. Atlantyckie niże docierają najpierw do zachodniego wybrzeża i gór. Zachód zatrzymuje większość wilgoci, a wschód leży w ich cieniu opadowym. Na Stornoway na Hebrydach Zewnętrznych pada średnio ponad 200 dni w roku, w Edynburgu – około 128.
Do tego dochodzi długość dnia. Latem wieczory w Highlands ciągną się niemal do północy, a na Szetlandach mówi się o „simmer dim” – letnim półmroku zamiast nocy. Zimą słońce zachodzi w Edynburgu przed 16:00. To w praktyce oznacza zupełnie inne planowanie dnia, tras i aktywności.
Wschód i zachód – dwa klimaty jednego kraju
Najprościej opisać Szkocję jako dwa światy. Wschód – Edynburg, Fife z St Andrews, Perthshire, Aberdeenshire, dolina Spey – jest suchszy i bardziej słoneczny. Zachód – Argyll, Glencoe, Wielki Glen, Skye i Hebrydy – jest bardziej wietrzny i deszczowy, ale to właśnie tam leżą najbardziej dramatyczne krajobrazy.
Różnicę dobrze widać w danych Met Office. W Fort Augustus nad Loch Ness średnia roczna suma opadów to około 1360 mm, czyli niemal dwukrotnie więcej niż w Edynburgu. W styczniu różnica jest jeszcze większa: około 190 mm wobec około 65 mm. W kwietniu i maju oba miejsca notują natomiast podobnie niewiele deszczu.
Trzeci świat to Cairngorms, wysoko położone wnętrze kraju. Aviemore ma najchłodniejsze noce spośród omawianych stacji – zimą średnio poniżej 0°C i około 15 dni z przymrozkiem w miesiącu – oraz realną szansę na śnieg.
Szkocja w styczniu
Styczeń to najciemniejszy i jeden z najbardziej wilgotnych okresów roku na zachodzie. W Edynburgu dzień w dzień jest około 7°C, noce bliskie 2°C, a opady wynoszą średnio około 65 mm przy około 12 dniach z deszczem. Fort Augustus notuje w tym czasie około 190 mm, a Stornoway około 145 mm i ponad 20 dni z opadem.
Zimowe sztormy atlantyckie mogą przynosić bardzo silny wiatr. Dla Gościa planującego wyspy oznacza to realne ryzyko odwołanych promów i zmiany planu – zawsze zostawiamy wtedy zapas czasu.
Styczeń ma jednak swoje atuty: puste zamki, spokojne destylarnie, kominki w historycznych hotelach i ceny niższe niż latem. 25 stycznia Szkoci świętują Burns Night, a w ostatni wtorek miesiąca w Lerwick na Szetlandach odbywa się ogniste Up Helly Aa. Dla miłośników krótkiej, miejskiej podróży Edynburg jest wtedy bardzo atrakcyjny.
Szkocja w lutym
Luty pozostaje zimowy, ale zaczyna przybywać światła – w ciągu miesiąca dzień wydłuża się w Edynburgu o blisko dwie godziny. Średnie temperatury są zbliżone do stycznia: około 8°C w dzień i 2°C w nocy. Opady na wschodzie spadają do około 53 mm, a słońca jest wyraźnie więcej niż w styczniu.
W Cairngorms to zwykle najlepszy moment na śnieg. Ośrodki Cairngorm Mountain, Glenshee, Nevis Range czy Glencoe działają, gdy pozwalają na to warunki, ale pokrywa śnieżna w Szkocji jest zmienna z roku na rok. Nie polecamy więc lutego jako wyjazdu stricte narciarskiego, raczej jako zimowej Szkocji z możliwością jazdy przy dobrych warunkach.
Luty i marzec to także mecze Pucharu Sześciu Narodów na Murrayfield – w weekendy meczowe hotele w Edynburgu szybko się zapełniają.
Szkocja w marcu
Marzec to przejście z zimy w wiosnę. W Edynburgu średnie maksimum to około 10°C, opady około 48 mm, a godzin słońca jest już około 117 w miesiącu. Na zachodzie wciąż pada sporo – w Fort Augustus średnio ponad 110 mm.
W górach zima trwa dłużej. W Aviemore przymrozki zdarzają się średnio przez około 12 nocy w miesiącu, a drogi przez wysokie przełęcze mogą być okresowo zamykane przez śnieg.
Dla Gościa marzec to dobry termin na miasto, golfowe St Andrews poza sezonem i spokojne zwiedzanie. Wokół Wielkanocy wiele atrakcji i część hoteli na wyspach wraca do pełnego rytmu pracy.
Szkocja w kwietniu
Kwiecień to jeden z najbardziej niedocenianych miesięcy. W Edynburgu jest średnio najsuchszy w roku – około 41 mm opadu – a słońca jest już ponad 150 godzin. Na zachodzie opady spadają gwałtownie: w Fort Augustus z ponad 110 mm w marcu do około 67 mm.
Temperatury pozostają chłodne – około 12°C w dzień, 5°C w nocy na wschodzie – a pogoda bywa zmienna w ciągu jednego dnia. Na szczytach często zalega jeszcze śnieg.
W zamian kwiecień daje spokojne krajobrazy, długie już dni i jeszcze bardzo niewiele meszek. W Speyside pod koniec kwietnia lub na początku maja odbywa się festiwal Spirit of Speyside, ważny termin dla miłośników whisky.
Szkocja w maju
Maj jest dla wielu znawców Szkocji miesiącem idealnym i dane Met Office to potwierdzają. To najbardziej słoneczny miesiąc roku zarówno w Edynburgu (około 195 godzin), jak i na Stornoway (około 205 godzin). Opady na zachodzie są jednymi z najniższych w roku – w Fort Augustus i na Stornoway około 68–69 mm.
Temperatury rosną do około 15°C w dzień, dzień w Edynburgu trwa już ponad 16 godzin, a przyroda jest najświeższa: kwitną rododendrony i janowce, na klifach gniazdują maskonury i inne ptaki morskie.
To naszym zdaniem jeden z najlepszych miesięcy na zachodnie wybrzeże, Skye i Hebrydy, zanim pojawi się pełnia sezonu meszek i letnich tłumów. Golf, wędrówki i podróże drogami Highlands są wtedy szczególnie przyjemne.
Szkocja w czerwcu
Czerwiec to miesiąc najdłuższych dni. W Edynburgu wokół przesilenia słońce świeci nad horyzontem około 17,5 godziny, a jeszcze dalej na północy noc praktycznie nie zapada. Średnie maksimum na wschodzie to około 17°C.
Na zachodzie czerwiec należy do suchszych miesięcy – Stornoway notuje średnio około 65 mm – natomiast w Edynburgu opady zaczynają rosnąć do około 66 mm. Letnie opady na wschodzie mają częściej charakter przelotnych, czasem intensywnych ulew niż całodziennej mżawki.
Od czerwca rośnie aktywność meszek (midges), drobnych kąsających muszek typowych dla wilgotnych, bezwietrznych miejsc na zachodzie, zwłaszcza o świcie i zmierzchu. VisitScotland podaje, że są aktywne od maja do października. Nie przekreślają podróży, ale wpływają na wybór miejsc i pory dnia na spacer. Wiatr i słońce skutecznie je rozpraszają.
Przeczytaj także: Kiedy jechać do Wielkiej Brytanii? Sezonowość miesiąc po miesiącu