Dlaczego sezonowość w Boliwii ma znaczenie?
Boliwia leży na półkuli południowej, w strefie zwrotnikowej, więc o porach roku nie decyduje przede wszystkim temperatura, lecz deszcz i wysokość nad poziomem morza. Pora deszczowa przypada na lato półkuli południowej, mniej więcej od grudnia do marca. Pora sucha trwa od maja do września, a kwiecień oraz październik i listopad są miesiącami przejściowymi.
Wieloletnie normy dla lotniska El Alto nad La Paz, położonego na wysokości około 4050 m, pokazują około 120–125 mm opadu w styczniu i lutym oraz zaledwie około 7–11 mm miesięcznie od czerwca do sierpnia. Na południu Altiplano kontrast jest jeszcze większy: w Potosí od czerwca do września spada średnio zaledwie kilka milimetrów deszczu miesięcznie.
Na wysokości kilku tysięcy metrów różnica między dniem a nocą jest ogromna. Średnia miesięczna temperatura w El Alto waha się od około 9°C latem do około 5°C w lipcu, ale za tymi liczbami kryją się słoneczne, ciepłe w słońcu południa i mroźne noce, szczególnie w porze suchej.
Trzy piętra Boliwii
Altiplano – wysoki płaskowyż z La Paz, jeziorem Titicaca, Oruro, Potosí, Salar de Uyuni i lagunami na południowym zachodzie – jest suchy i chłodny, a w porze deszczowej przyjmuje głównie popołudniowe burze.
Doliny – Sucre, Cochabamba, Yungas – leżą niżej, mają łagodniejszy klimat i są przyjemne przez większą część roku.
Niziny wschodu i Amazonia – Santa Cruz, Beni, Pando, okolice Rurrenabaque i Parku Narodowego Madidi – są gorące i wilgotne. W Trinidadzie w Beni normy pokazują ponad 300 mm opadu w grudniu i styczniu, a w lipcu zaledwie około 30 mm. Tam pora deszczowa oznacza wysokie rzeki, rozlewiska i trudniejszy transport.
Dlatego ten sam miesiąc może wymagać zupełnie innej garderoby i innego planu w zależności od tego, czy budzimy się nad salarem, w Sucre czy w lodge nad amazońską rzeką.
Boliwia w styczniu
Styczeń to pełnia pory deszczowej. W El Alto spada średnio około 125 mm deszczu, w Oruro około 100 mm, a w Santa Cruz około 210 mm. Na Altiplano deszcz przychodzi zwykle po południu, w postaci burz i przelotnych opadów, często po słonecznym poranku. Zdarza się też grad, a na najwyższych przełęczach śnieg.
To jednocześnie początek najbardziej fotogenicznego okresu na Salar de Uyuni. Gdy na płaskiej powierzchni soli zbierze się cienka warstwa wody, powstaje słynny efekt lustra. Nie jest on jednak gwarantowany: zależy od tego, ile i kiedy spadło deszczu w danym roku oraz od wiatru.
W Amazonii i na nizinach Beni styczeń należy do najbardziej deszczowych miesięcy – w Trinidadzie średnio około 320 mm. Rzeki są wysokie, część dróg gruntowych bywa nieprzejezdna, dlatego w tym okresie przyrodę nizin planujemy bardzo ostrożnie.
24 stycznia w La Paz rozpoczyna się Alasitas – barwny jarmark miniatur związany z postacią Ekeko, wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Boliwia w lutym
Luty jest podobny do stycznia: w El Alto około 120 mm opadu, w Oruro około 90 mm, w Potosí około 80 mm. Na Altiplano nadal dominują popołudniowe burze, a poranki bywają słoneczne i bardzo przejrzyste.
Na Salar de Uyuni to dla wielu Gości najbardziej oczekiwany czas na efekt lustra. Trzeba jednak wiedzieć, że przy dużej ilości wody część tras po salarze, w tym przejazd do wyspy Incahuasi, może być niedostępna, a program wycieczek dostosowuje się do warunków na miejscu.
W lutym lub na początku marca, w terminie karnawału, odbywa się Karnawał w Oruro – jedno z najważniejszych świąt Andów, wpisane na listę UNESCO. To wyjątkowe przeżycie, ale również okres bardzo dużego popytu w regionie.
Na nizinach wschodu wciąż pada dużo: w Santa Cruz średnio około 175 mm, w Beni około 295 mm.
Boliwia w marcu
Marzec to końcówka pory deszczowej. W El Alto opad spada do około 80 mm, w Oruro do około 55 mm, w Potosí do około 35 mm. Burze stają się rzadsze, a krajobraz Altiplano jest wciąż zielonkawy po letnich deszczach.
Na Salar de Uyuni marzec bywa bardzo ciekawym kompromisem: w wielu latach wciąż można zobaczyć lustro, a jednocześnie rośnie szansa na dostęp do większej części salaru. W latach suchszych woda znika jednak szybciej.
Na nizinach i w Amazonii opady słabną, choć nadal są wysokie – w Trinidadzie około 195 mm, w Santa Cruz około 145 mm.
W zależności od kalendarza w marcu lub kwietniu przypada Wielkanoc, a Wielki Tydzień ma w Boliwii, szczególnie w Copacabanie nad Titicaca, silnie religijny i pielgrzymkowy charakter.
Boliwia w kwietniu
Kwiecień jest miesiącem przejściowym i jednym z najbardziej niedocenianych. W El Alto spada średnio około 30 mm deszczu, w Oruro około 15 mm, a w Potosí zaledwie około 8 mm. Niebo staje się coraz bardziej przejrzyste, a noce wciąż nie są tak mroźne jak w środku zimy.
Salar zwykle wysycha, a w jego najniższych miejscach mogą jeszcze utrzymywać się płytkie rozlewiska. To moment, w którym czasem udaje się zobaczyć oba oblicza salaru w jednej podróży.
Na nizinach opady wyraźnie maleją – w Trinidadzie około 130 mm. Drogi zaczynają schnąć, a Amazonia przechodzi stopniowo w bardziej przewidywalny rytm.
Kwiecień to także dobry czas na jezioro Titicaca, La Paz, Sucre i Potosí – z mniejszym ruchem niż w szczycie sezonu.
Boliwia w maju
W maju zaczyna się pora sucha na Altiplano. W El Alto spada średnio około 14 mm deszczu, w Oruro około 10 mm, w Potosí poniżej 3 mm. Dni są słoneczne i bardzo przejrzyste, ale średnia miesięczna temperatura spada – w El Alto do około 6–7°C – a noce stają się mroźne.
Salar de Uyuni jest już suchy, a na jego powierzchni coraz wyraźniej widać wielokątne, heksagonalne wzory soli. Otwiera się też pełny dostęp do tras na południowy zachód, w kierunku lagun Colorada i Verde, gejzerów i wysokogórskich pustyń.
Na nizinach wschodu maj bywa jeszcze zmienny – w Santa Cruz normy pokazują około 145 mm – ale w Amazonii pora sucha zaczyna się zadomawiać.
Pod koniec maja lub w czerwcu, w zależności od kalendarza świąt ruchomych, w La Paz odbywa się Gran Poder – jedna z największych andyjskich parad tanecznych.
Boliwia w czerwcu
Czerwiec to pełnia pory suchej. W El Alto spada średnio około 10 mm deszczu, a w Potosí praktycznie nic. Niebo jest często bezchmurne, światło bardzo ostre, a promieniowanie UV na tej wysokości wysokie przez cały dzień.
Średnia temperatura w El Alto wynosi około 5°C, co oznacza ciepłe w słońcu południa i mroźne noce. Na salarze i w okolicach lagun temperatura nocą spada wyraźnie poniżej zera, dlatego właściwa odzież i dobrze ogrzewany hotel mają duże znaczenie.
21 czerwca, w dniu przesilenia, obchodzony jest Andyjsko-Amazoński Nowy Rok. Najbardziej znane obchody odbywają się o świcie w Tiwanaku.
Na nizinach i w Amazonii trwa pora sucha, choć w Santa Cruz w czerwcu spada jeszcze około 100 mm. Od maja do sierpnia pojawiają się też surazos – zimne wiatry z południa, które potrafią na kilka dni gwałtownie obniżyć temperaturę nawet w tropikalnej części kraju.
Przeczytaj także: Kiedy jechać do Peru? Sezonowość miesiąc po miesiącu