Dlaczego sezonowość w Ugandzie i Rwandzie ma znaczenie?
W obu krajach słońce przez cały rok wschodzi i zachodzi mniej więcej o tej samej porze, a dzień trwa około dwunastu godzin. Nie ma tu klasycznej zimy ani upalnego lata. Najważniejszym „termometrem” jest wysokość nad poziomem morza. Meteo Rwanda wskazuje, że średnie roczne temperatury wynoszą około 20–21°C na nisko położonym wschodzie kraju, 17,5–19°C na wyższych partiach centralnego płaskowyżu i poniżej 17°C w górach, a w ciągu roku zmieniają się niewiele.
Kigali, położone na wysokości około 1500 m, ma według wieloletnich norm 1991–2020 średnią miesięczną temperaturę w przedziale mniej więcej 20–22,5°C przez cały rok. Park Narodowy Wulkanów to już zupełnie inny świat: trekking do goryli zaczyna się w Kinigi, a trasy według Rwanda Development Board prowadzą na wysokość od około 2500 do nawet 4000 m. Bwindi w Ugandzie obejmuje zakres od około 1160 do 2600 m. Poranki bywają tam rześkie, a wieczory przy kominku są częścią doświadczenia.
O charakterze podróży decydują więc przede wszystkim dwie pory deszczowe. Dłuższa przypada zasadniczo na marzec–maj, krótsza na wrzesień–listopad lub październik–grudzień, w zależności od regionu. Pomiędzy nimi leżą dwa suchsze okresy: dłuższy w czerwcu–sierpniu i krótszy na przełomie grudnia, stycznia i lutego.
W lesie deszczowym „sucho” zawsze oznacza jednak „suchej niż zwykle”. Bwindi, Nyungwe czy zbocza Wirungów pozostają zielone przez cały rok, a przelotny deszcz jest możliwy w każdym miesiącu. Zmienia się przede wszystkim jego częstotliwość, stan ścieżek i to, jak bardzo wymagający będzie dzień w terenie.
Dwa kraje, kilka zupełnie różnych krajobrazów
Rwanda jest niewielka, ale bardzo zróżnicowana. Na północnym zachodzie wulkany Wirunga i goryle górskie. Na południowym zachodzie górski las deszczowy Nyungwe z szympansami i kładką zawieszoną nad koronami drzew. Na zachodzie jezioro Kiwu. Na wschodzie sawanny Akagery, które według Meteo Rwanda leżą w cieniu opadowym zachodnich wyżyn i mają półsuchy charakter – to dobra przeciwwaga dla wilgotnych gór.
Uganda jest większa i bardziej różnorodna klimatycznie. Południowy zachód z Bwindi i Mgahinga to góry i las. Kibale słynie z szympansów. Queen Elizabeth i Murchison Falls oferują klasyczne safari, rejsy po kanale Kazinga i Nilu, a okolice Jinja – Nil w zupełnie innej, rekreacyjnej odsłonie. Im dalej na północ, tym wyraźniej dwie pory deszczowe zlewają się w jeden dłuższy okres opadów, a suchy sezon przypada na przełom roku.
Dla Gościa oznacza to praktyczną możliwość: ten sam miesiąc może być bardziej wymagający w górskim lesie i bardzo przyjemny na sawannie. Dlatego dobrze zaplanowana podróż często łączy kilka ekosystemów.
Uganda i Rwanda w styczniu
Styczeń należy do krótszej pory suchej. Krótkie deszcze z przełomu roku zwykle już słabną, choć w lesie deszczowym przelotne opady są nadal możliwe. Wieloletnie normy dla Kigali pokazują średnio około 90 mm opadu w styczniu – wyraźnie mniej niż w listopadzie, ale wciąż więcej niż w środku roku.
W praktyce oznacza to dużo słońca pomiędzy przelotnymi opadami, zieleń po deszczach i ścieżki, które z tygodnia na tydzień stają się łatwiejsze. W Kigali średnia temperatura wynosi około 21–22°C. W Wulkanach i Bwindi poranki są chłodne, a w ciągu dnia podczas marszu w lesie robi się ciepło.
Styczeń jest bardzo dobrym terminem na trekking do goryli i szympansów, a także na połączenie lasu z safari. W Ugandzie sawanny Queen Elizabeth i Murchison Falls zaczynają wysychać, zwierzęta częściej gromadzą się w pobliżu wody, a krajobraz jest jeszcze zielony.
To jednocześnie okres dużego zainteresowania, zwłaszcza w pierwszych tygodniach roku. Pozwolenia na trekking do goryli i najbardziej kameralne lodge warto rezerwować z dużym wyprzedzeniem.
Uganda i Rwanda w lutym
Luty kontynuuje krótszą porę suchą, choć w Rwandzie opadów zaczyna przybywać – normy dla Kigali wskazują średnio około 105 mm. Deszcz ma najczęściej charakter popołudniowych, konwekcyjnych ulew, które szybko przechodzą. Poranki, czyli najważniejsza część dnia w parkach, są często pogodne.
Temperatury pozostają stabilne: w Kigali średnio około 21–22°C, w górach chłodniej. To dobry moment dla Gości, którzy chcą wyjść na trekking w lepszych warunkach na ścieżkach, a jednocześnie cenią intensywną zieleń.
W Ugandzie luty jest jednym z bardziej naturalnych terminów na safari w Murchison Falls i Queen Elizabeth. Trawy są niższe niż po porze deszczowej, a rejsy po Nilu i kanale Kazinga pozwalają obserwować zwierzęta przy wodzie.
Luty pokazuje, że krótsza pora sucha nie jest „gorszą wersją” lipca. To po prostu inny, zieleńszy obraz Afryki Równikowej – często z mniejszą liczbą Gości niż w szczycie europejskiego lata.
Uganda i Rwanda w marcu
W marcu zaczyna się dłuższa pora deszczowa. W Kigali wieloletnie normy wskazują około 130 mm opadu, a marzec należy do najbardziej deszczowych miesięcy pierwszej połowy roku. W górach i lesie deszczowym opady są częstsze, mgła i chmury dłużej zalegają na zboczach, a ścieżki stają się śliskie.
Nie oznacza to, że trekking jest niemożliwy. Goryle i szympansy można odwiedzać przez cały rok, a ulewy często przychodzą falami, przeplatane słońcem. Zmienia się raczej charakter dnia: więcej błota, więcej wysiłku na stromych odcinkach i większe znaczenie dobrych butów, stuptutów i lekkiej kurtki przeciwdeszczowej, o których przypomina Rwanda Development Board.
Zaletą jest spokojniejsza atmosfera, soczysta zieleń i dramatyczne światło nad wulkanami. Dla fotografa marzec może być bardzo wdzięcznym terminem.
Na sawannach Ugandy marzec przynosi pierwsze deszcze po suchym okresie i stopniowe odradzanie się traw. Safari pozostaje możliwe, ale drogi gruntowe w niektórych częściach parków mogą wymagać więcej czasu.
Uganda i Rwanda w kwietniu
Kwiecień jest sercem długiej pory deszczowej. W Kigali normy pokazują około 120 mm opadu, a w górach i w lasach deszczowych ilość wody jest zwykle jeszcze większa. To miesiąc, w którym świadomie akceptujemy większą zmienność pogody.
Dla wielu Gości kwiecień ma jednak swoje mocne strony. Pozwolenia i najlepsze lodge są łatwiej dostępne, w lesie jest mniej osób, a przyroda jest w pełni rozkwitu. Trekking do goryli odbywa się normalnie, choć dojście może być bardziej wymagające, a czas spędzony w terenie dłuższy.
W Rwandzie 7 kwietnia rozpoczyna się Kwibuka – okres upamiętnienia ofiar ludobójstwa z 1994 roku. Pierwszy tydzień jest czasem narodowej żałoby. Podróż jest możliwa, ale atmosfera kraju jest wtedy wyjątkowo poważna i część wydarzeń publicznych może mieć zmieniony charakter. Wizyta w Kigali Genocide Memorial ma w tym czasie szczególny wymiar.
Kwiecień nie jest naszym pierwszym wyborem na pierwszą podróż do Afryki Równikowej, ale dla Gości elastycznych i zainteresowanych intymnym doświadczeniem przyrody może być bardzo wartościowy.
Uganda i Rwanda w maju
Maj zamyka długą porę deszczową. W pierwszej połowie miesiąca nadal może padać często, ale w Kigali normy spadają już do około 100 mm, a pod koniec maja coraz wyraźniej czuć zbliżającą się porę suchą.
Krajobraz jest wtedy najbardziej zielony w całym roku. Rzeki są pełne, wodospady w Murchison Falls i w lasach Nyungwe mają dużo wody, a powietrze jest czyste po tygodniach deszczu. Ścieżki pozostają jednak wilgotne i śliskie.
Maj jest ciekawym kompromisem dla Gości, którzy chcą zobaczyć goryle i szympansy poza okresem największego popytu, a jednocześnie liczą na stopniową poprawę pogody. Wiele lodge stosuje w tym czasie korzystniejsze warunki niż w szczycie sezonu.
Dla miłośników ptaków to również bardzo dobry czas – zielony las i sawanna tętnią życiem.
Uganda i Rwanda w czerwcu
Czerwiec wyraźnie otwiera dłuższą porę suchą. Statystyka dla Kigali mówi sama za siebie: średnio około 20 mm opadu wobec ponad 100 mm w maju. Na południowym zachodzie Ugandy i w górach Rwandy wciąż może popadać, zwłaszcza po południu, ale dni bez deszczu stają się regułą, a nie wyjątkiem.
Ścieżki schną, trekking jest zwykle mniej męczący, a widoczność na zboczach Wirungów lepsza. Temperatury pozostają podobne jak w innych miesiącach – w Kigali średnio około 21–22°C – ale poranki w górach mogą być naprawdę chłodne.
Na sawannach Ugandy i w Akagerze trawy zaczynają żółknąć i opadać, a zwierzęta coraz częściej koncentrują się przy wodzie. To moment, w którym połączenie goryli z klasycznym safari wypada szczególnie naturalnie.
Czerwiec jest początkiem wysokiego sezonu. Popyt na pozwolenia i najlepsze lodge rośnie, dlatego planowanie z wyprzedzeniem ma tu realne znaczenie.
Przeczytaj także: Kenia. Kompletny przewodnik przed pierwszym safari.